KHÁM CHỮA BỆNH »  CHỮA VIÊM TUYẾN VU
TÌM HIỂU VỀ LAO VÚ

Suckhoeloisong.vn  : Lao vú là một bệnh do trực khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis gây ra. Ban đầu xuất hiện cục cứng không đều ở vú ( thường 1 bên), sốt nhẹ, mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân, có thể kèm hạch nách, hạch cổ. Sau đó hình thành một hay vài ổ apxe lạnh. Diễn biến có thể kéo dài từ vài tháng thậm chí vài năm: tái đi tái lại nhiều lần....Tạo lỗ dò chảy dịch, loét da quanh vầng vú gây sẹo xơ biến dạng vú.

TÌM HIỂU VỀ LAO VÚ

      Suckhoeloisong.vn - Mai Bacsi 

      Astley Cooper mô tả bệnh Lao vú đầu tiên năm 1829. Trực khuẩn lao Mycobacterium Tuberculosis trực tiếp vào ống dẫn sữa, hoặc theo đường máu, bạch huyết từ các mô lao khác đến gây lao vú. Phụ nữ dễ bị bệnh : ở tuổi 20-50, đang cho con bú, có yếu tố thuận lợi (tụt núm vú , thể tích vú lớn, bệnh tiểu đường). Ít gặp ở thiếu nữ, phụ nữ lớn tuổi và nam giới.  
 
 I.LÂM SÀNG VÀ CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH LAO VÚ 

    Lao vú được phân loại theo hình thái tổn thương 
Có nhiều thể : apxe lạnh, cục, lan tỏa , xơ cứng,vôi hóa, xâm lấn, thể phối hợp phức tạp, thể kết hợp ung thư. 

1 Thể apxe lạnh 

 * Giai đoạn củ lao
     Thường xuất hiện một hay vài củ lao  (tuberculome ) ở 1 bên vú . Củ lao là những cục nhỏ, không đều, cứng ở vú, không đau hay đau rất ít, không tấy đỏ. Nếu không phát hiện và điều trị ngay, củ lao  tồn tại nhiều tháng. Toàn thân có thể có sốt nhẹ, mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân, có thể kèm hạch nách, hạch cổ, nhất là các trường hợp  đang có lao phổi hay lao cơ quan khác 
  *Giai đoạn apxe lạnh : 
    Sau đó củ lao hoại tử thành chất bã đậu rồi thành mủ . Tại chỗ da không tấy đỏ mà thường thâm nâu hay tím, không nóng, không đau hoặc đau ít, không sốt (trừ khi bội nhiễm thêm vi trùng khác) .
    Siêu âm: khối echo đường viền rõ, tăng âm dạng lợn cợn, hoặc không đồng nhất
    Hình ảnh giải phẫu vi thể : Ở giữa ổ apxe là mủ loãng lẫn với các mô hoại tử trông giống chất bã đậu. Thành ổ apxe có 2 lớp : lớp trong gồm các tổ chức hoại tử xem với mạch máu tân tạo , lớp ngoài là các tổ chức tổn thương lao đang tiến triển. Thành ổ apxe do lao khác với apxe nóng do vi trùng khác. Tại ổ apxe nóng thành là hàng rào máu và các tế bào bảo vệ, không cho apxe lan rộng. 
     Cấy mủ trên môi trường Lowenstein hoặc chủng cho chuột bạch , để phát hiện vi trùng lao. 
  * Giai đoạn  vỡ mủ ra da và tạo lỗ dò : chảy dịch, loét da quanh vầng vú khó phục hồi 
  * Mãn tính tái đi tái lại nhiều lần :
thường xảy ra tình trạng người bệnh đi khám và điều trị ở nhiều bệnh viện nhưng không khỏi. Vú có nhiều ổ apxe và nhiều lỗ dò,  sẹo xơ biến dạng vú. 

2. Thể cục 

- Lâm sàng: Sưng, đau, sờ thấy khối thể tích khá trõ (giống áp xe vi trùng khác) 
- Nhũ ảnh: Vùng tăng đậm độ tròn, bờ không rõ, không có viền như fibroadenoma, bệnh nhân lớn tuổi dễ nhầm với carcinom. 
- Siêu âm: có hai dạng
      Khối echo kém dạng mô đặc, hoại tử trung tâm, đường viền rõ, xung quanh phù nề, mạch máu tăng sinh vào vào những vùng này.
      Dạng nang phức tạp. Echo từng vùng có mật độ tia khác nhau, vùng nang bên trong echo tăng âm.Dễ nhầm với  áp xe do vi trùng khác

3.Thể lan tỏa  
- Lâm sàng: là thể thường gặp nhất. Da dày và sần lên như trái vỏ cam sành, đổi màu thâm tím, có lỗ dò, sờ cứng thành mảng, di động kém, ít hoặc không đau. Hạch nách to
- Nhũ ảnh: tăng đậm độ dạng mô đặc cả một khung, giới hạn không rõ ràng . 
- Siêu âm: những vùng echo kém dạng đặc, lan toả, không có giới hạn thành khối, nhưng đường viền rõ, có phù nề mô xung quanh ở bất kỳ mặt cắt nào, có tăng sinh mạch máu vào vùng echo kém. 
 - Chẩn đoán: khó, thường bị chẩn đoán chậm trể và dễ lầm với ung thư vú.

4.Thể xơ teo
  và vôi hoá 

- Lâm sàng: rút núm vú và biến đổi màu da, có thể có lỗ rò ra da. 
- Nhũ ảnh: vùng tăng đậm độ giới hạn không rõ, với vách sợi,có thể gặp dạng vi vôi hóa rải rác và dầy da và co rút núm vú. 
- Siêu âm: Mô vú echo dày với khối khó xác định, có những cấu trúc echo kém dọc ống dẫn xen lẫn, có vôi hóa rải rác. 
- Chẩn đoán: rất khó để nghĩ tới lao vú, thường cho đến lúc bệnh nhân tái khám và có lỗ dò ra da, mới nghĩ đến Lao vú
 
5.  Apxe do lao vú bội nhiễm vi trùng khác.
     Apxe lạnh khi bị xâm nhập vi trùng khác gây apxe nóng, lúc này có biểu hiên sưng tấy, nóng, đỏ, đau và có thể có sốt 
 
6.Carcinom vú kết hợp với lao vú  siêu sâm có hnhf ảnh nham nhở xâm lấn ông tuyến, xâm lấn hạch, mạch máu tăng sinh rất mạnh trên douppler màu

 7. Đa dạng tổn thương

     Các dạnh tổn thương nói trên phối hợp đa dạng

II. CHẨN ĐOÁN XÁC ĐINH 

      Ngoài khám lâm sàng và cận lâm sàng cho lao vú ,  cần lưu ý phát hiện các ổ lao tiên phát hoặc lao đang kèm theo như : lao phổi , lao cộ sống ngực , lao hạch cổ , hạch nách ,
1- Lâm sàng
     Đặc điểm diễn tiến lâm sàng đối với từng thể lao vú nói trên . 
2. Siêu âm B-mode:  có độ chính xác khoảng 90% cas lao vú 
     - Echo kém của mô đặc, xen lẫn là vài vùng hoại tử nhỏ (khác với echo kém dạng hoại tử áp xe vi trùng thường),
     - Mạch máu tăng sinh đi vào tổn thương trên Doppler màu cũng rất gợi ý lao vú.
     - Đặc biệt : quanh tổn thương phù nề đều ở bất kỳ mặt cắt nào, gợi ý loại trừ ung thư vú      
3. Siêu âm Shear wave Elastography: 
     - Khối rất cứng ở viền xung quanh >120kPa , tín hiệu màu đỏ.
     - Vùng trung tâm : có vùng mật độ mô mềm, có vùng hoại tử (060kpa),  màu xanh hoặc không có tín hiệu.
     Trong ung thư thì ngược lại: bản đồ màu hướng về màu đỏ và dàn đều từ ngoài vào trong.     
4. GPB sinh thiết lõi (core biopsy) 
     Sinh thiết dưới hướng dẫn chỉ đường của siêu âm, giup chọn vị trí sinh thiết: là vị trí màu đỏ (cứng). Nếu lấy mẫu nơi màu xanh (mềm) hoặc mất tín hiệu (hoại tử) thì kết quả sẽ âm tính giả. 
     Gỉaỉ phẫu bệnh :  chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNAC)  phết lam nhuộm đọc tế bào và làm tiêu bản mô bệnh học
     Kết quả : tổn thương hoại tử bã đậu (granulomatous), đại bào langhans là hình ảnh đặc trưng, có giá trị chẩn đoán. 
5. Vi trùng
     Nhuộm Ziehl-Neelsen:  Mycobacterium tuberculosis (+) : chắc chắn có bệnh. Nếu (-) chưa kết luận được
     Cấy Mycobacterium tuberculosis  (+) : chắc chắn có bệnh. Nếu (-) chưa kết luận được 
      Sinh học phân tử : CPR , 
     Test Mantoux hay IDR (IntraDermo Reaction): đọc kết quả sau 2-3 ngày, quầng đỏ < 10mm (-), quầng đỏ  > 10mm (+)
Nếu mới tiếp xúc với người bệnh lao, IDR chưa (+), khoảng 2-3 tháng sau cần test IDR lần nữa. Nếu phản ứng này vẫn (-), là không bị lây nhiễm. Khi IDR(+),  làm thêm :
     - Chụp phổi, soi đàm tìm BK, VSS.  nước tiểu và một vài xét nghiệm nữa. 


6.Nhũ ảnh
     Nhũ ảnh rất khó để phân biệt trường hợp lao vú và ung thư vú. 

III. CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT LAO VÚ VỚI CÁC APXE LẠNH KHÁC 

Thương hàn Salmonella Eberth có biến chứng apxe lạnh tại đốt sống, gan, phổi , màng não và vú 
Mycelia nấm sợi : đều có thể gây ổ apxe lạnh ở các mô cơ quan như : phổi , não vú ....

IV.ĐIỀU TRỊ 

 
    1. Điều trị Tây y nội khoa :thuốc tiêm, uống kháng lao  theo phác đồ chuẩn quốc gia. Lao vú có thể được điều trị khỏi hoàn toàn từ 6 đến 8 tháng.
    2. Điều trị tại chỗ  : chăm sóc ổ apxe lạnh và hoại tử  rất quan trọng.  Làm vệ sinh ổ apxe hoại tử , nhét meche tẩm thuốc kháng lao. Thuốc bôi hồi phục tổn thương nhanh đầy miệng ổ tổn thương
    3. Phẫu thuật nếu có chỉ định :  những ca lao vú nếu phát hiện trễ hoặc chẩn đoán không ra bệnh thì lao vú diễn tiến nặng dẫn đến co rút có thể cắt bỏ vú 
    4. Điều trị Đông y
     Điều trị Đông y hoặc phối hợp Đông - Tây y thực sự cần thiết trong các trường hợp kháng thuốc lao, sức đề kháng kém làm cho bệnh bệnh diễn biến kéo dài 
     Điều trị Đông y giai đoan củng cố rất tốt , để ổ tổn thương mau lành và đề phòng tái phát 
     5. Chế độ săn sóc 
      
Tăng sức đề kháng của cơ thể bằng dinh dưỡng nghỉ ngơi, vận động hợp lý. Môi trường sống đủ ánh nắng , ánh sáng .
V. PHÒNG BỆNH 

    Tiêm chủng lao (đã được chương trình Tiêm chủng mở rộng quốc gia )
    Phát hiện sớm các ổ lao ở phổi . cột sống ngực và các cơ quan khác để điều trị
    Chăm sóc vệ sinh bầu vú và núm vú tốt , không mang áo nịt ngực chật và chất liệu không hút mồ hôi
    Nâng cao sức khoẻ toàn thân 
    Các chị em có ngu cơ cao như tụt núm vú, thể tích vú quá lớn, bệnh tiểu đường càng cần chú ý đến các phương pháp phòng bệnh hơn.  

                                                        Suckhoeloisong.vn - Mai Bacsi

 Bạn muốn biết thêm,  hãy alo 0913 494 474 




CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn