KHÁM CHỮA BỆNH »  CHỮA YẾU TINH TRÙNG
XÉT NGHIỆM TINH DỊCH ĐỒ

Bác sĩ Phạm Thị Mai :  bạn đọc thường hỏi các câu : cách phân tích ( đọc) kết quả xét nghiệm tinh trùng, vì sao xét nghiệm tinh dịch đồ có kết quả khác nhau ở các nơi, nếu tinh trùng yếu, nhược tinh, không có tinh trùng thì hướng tiếp theo sẽ phải làm gì...Các bài viết sau đây sẽ giải đáp thắc mắc cho các bạn.

XÉT NGHIỆM TINH DỊCH ĐỒ
                         BS Phạm Thị Mai

     Tinh dịch đồ - spermogramme  là xét nghiệm đầu tiên, cơ bản và quan trọng nhất trong chẩn đoán nguyên nhân hiếm muộn cho người đàn ông. 

      I. HƯỚNG DẪN LẤY MẪU TINH DỊCH

 Người đàn ông lấy mẫu tinh dịch để xét nghiệm, cần thực hiện theo hướng dẫn sau :

     + Kiêng giao hợp hay tự xuất tinh 3-5 ngày.  Nếu dưới 3 ngày: số lượng tinh trùng bị ít hơn. Nếu trên 5 ngày, số tinh trùng  giảm hoạt động hoặc số lượng tinh trùng chết sẽ tăng cao hơn. 
     + Khỏe mạnh không bị bệnh cấp tính, không dùng rượu và  thuốc lá  trong thời gian trước vài ngày và ngày lấy mẫu,
     + Nhận lọ chuyên dụng và vô trùng tại phòng xét nghiệm, ghi họ tên, tuổi  và ghi mẫu xét nghiện tinh dịch đồ vào nhãn trên lọ. Nếu làm IUI cần lấy mẫu vào lọ vô trùng.
     + Lấy mẫu tại nơi gần  phòng xét nghiệm. Nếu lấy ở xa, không để quá 30 phút.

     + Lấy mẫu tại phòng lấy mẫu trong bệnh viện : phòng cần kín đáo, sạch sẽ, có phòng vệ sinh bên trong. Trên thực tế có nhiều người đàn ông khó lấy tinh khi ở môi trường bệnh viện và không có vợ bên cạnh. 
     + Lấy mẫu tại nhà ( tương đối gần nơi xét nghiệm) hay các trường hợp người bệnh ở xa đến, cần thuê phòng nghỉ để có không gian yên tĩnh, tự nhiên sẽ dễ lấy mẫu hơn. 
     + Đi tiểu, rửa thật sạch dương vật và tay, lau khô trước khi lấy mẫu.
     + Một số chuyên gia khuyên, tự lấy bằng tay để không mất đi những giọt đầu có nhiều tinh trùng. Nhưng theo kinh nghiêm thì một cuộc giao hợp trong phòng hoàn toàn riêng tư và thoải mái sẽ tốt hơn. Sinh hoạt vợ chồng có chất lượng thỏa mãn đầy đủ, lượng tinh dịch và tinh trùng nhiều hơn hẳn so với cách tự lấy mẫu bằng tay.
     + Trong trường hợp khó lấy mẫu : nên xem phim, ảnh và người vợ phải tích cực, khéo léo để người chồng lấy được mẫu.
     + Lọ đựng mẫu được  gói  giấy mềm và kẹp vào nách trong thời gian chờ xét nghiệm viên nhận mẫu. 
     
     Để đảm bảo kết quả chính xác cho mẫu xét nghiêm, kỹ thuật viên cẩn thực hiện :   

     + Kỹ thuật viên nhận mẫu cần làm xét nghiệm ngay. Nếu chưa làm phải cất trong tủ ấm 37 °C. Mẫu để trong tủ ấm cũng không để quá 1 tiếng.
     + Tiến hành xét ngiệm trong phòng đảm bảo nhiệt độ 20 -  24 °C
     + Dưới kính hiển vi phải có bàn đĩa ấm 37 °C  
     + Các thao tác nhanh, chính xác.

     + Tuỳ theo từng phương pháp và loại máy mà kỹ thuật viên tuân thủ đúng theo các quy trình chuẩn của máy đó.
     + Kỹ thuật viên cần được đào tạo có trình độ và kinh nghiệm lâu năm.
 Mẫu tinh dịch đồ được làm xét nghiệm chuẩn và đánh giá chính xác giúp bác sĩ chẩn đoán được tình trạng và mức độ bệnh để đưa ra ly lệnh phù hợp. 

 II. CẦN XÉT NGHIỆM TINH DỊCH BAO NHIÊU LẦN ? 

      + Mẫu tinh trùng mạnh thì chỉ cần xét nghiệm một lần là đủ ( trừ khi sau đó bị bệnh quai bị, bệnh nặng hay dùng hóa chất độc hại...).
      + Mẫu tinh dịch có kết quả ở mức trung bình, sau 2 – 3 tuần  làm thêm một lần nữa.
      + Mẫu không có tinh trùng, hoặc thiếu, yếu cần xét nghiệm nhiều lần hơn.
      + Hai tháng sau điều trị cũng cần xét nghiệm để xem kết quả điều trị  
    
III. PHÂN TÍCH TINH DỊCH ĐỒ   
       
       1. Tính chất lý hoá
       + Thể tích :
 dùng pipettet tiệt trùng, có chia độ để đo. Thể tích bình thường là 2 ml. Tăng khi kiêng giao hợp lâu. Giảm nếu bán tắc ống dẫn tinh, phóng tinh ngược, tinh hoàn kém chức năng... 
       
+ Độ pH :  nhỏ 10 microlite tinh dịch trên giấy chỉ thị màu, so màu theo bảng mẫu, đọc kết quả, pH  7,2 - 8 là bình thường. pH kiềm do chất tiết của túi tinh. pH acid do chất tiết của tuyến tiền liệt. Độ pH thay đổi kiềm quá hay acid quá cũng ảnh hưởng đến độ hoạt động của tinh trùng. pH giảm nhiều trong các ca không có tinh trùng.

      + Độ ly giải : tinh dịch lấy ra sau 15  -30 phút  ở 37 °C sẽ ly giải hoàn toàn ( không lợn cợn, không vón cục ). Thường viêm tuyến tiền liệt ( gây thiếu các men prrotease hay amylase ) làm tinh dịch kém ly giải. 
      + Độ nhớt
: dùng pipettet nhỏ một giọt tinh dịch xuống, giọt tinh dịch keó dài chừng 2 cm là bình thường. Độ nhớt tăng, do bất thường các thành phần chất tiết của các tuyến sinh dục phụ. Độ nhớt giảm do tinh dịch loãng thiểu tinh, vô tinh. 
      + Màu và mùi
: bình thường tinh dịch có màu trắng đục, không có chất lợn cợn, mùi tanh nồng đặc trưng. Sau thời gian 30 phút tinh dịch có thể ngả màu hơi vàng. Nếu tinh dịch mới lấy ra đã có màu vàng, hôi là tinh dịch bị nhiễm trùng. Tinh dịch màu hồng là có lẫn máu. Tinh dịch lợn cợn, sợi nhầy có thể viêm nhiễm đường sinh dục.

     
       2. Phân tính tinh trùng dưới kính hiển vi thường
Trước khi cho mẫu vào lam soi dưới kính hiển vi, mẫu thử phải ly giải hoàn toàn.


      + Quan sát tinh trùng kết dính , kết đám và các tế bào khác ( không phải tinh trùng trưởng thành ) : Nhỏ 1µL tinh dịch lên lam, đậy lại bằng lammele, đánh giá dưới vật kinh 10 và vật kính 40 của kính hiển vi.
       Tinh trùng kết dính nhau theo dạng kết dính đầu - đầu, đuôi đuôi hoặc đầu đuôi, thường do kháng thể kháng tinh trùng.
       Tinh trùng chết và kết đám cùng với các chất cặn và các tết bào viêm, bạch cầu, vi trùng...là do nuyên nhân viêm, nhiễm trùng. 
       Nếu thấy nhiều tế bào hình tròn cần nhuộm để phân biệt : tế bào bạch cầu , tế bào nội mạc đường dẫn tinh ( viêm) hay tnh trùng non ( bất thường quá trình sinh tinh) 
       
       + Tính mật độ tinh trùng bằng buồng đếm neubauer
- Dung dịch làm loãng tinh dịch : NaHCO3 50g ( cân bằng pH), Formol 38 % ( cố điịnh tế bào), Trypan Blue 0,25 g hoặc Gential violet 5 ml ( làm rõ hình tinh trùng), nước cất 1000 ml, lọc, cất tủ lạnh 4°C, dùng dần.
- Tuỳ mẫu tinh dịch mà chọn pha nồng độ làm loãng. Tỷ lệ tinh dịch µL / dung dịch làm loãng µL   100/400 (1/5 ), 100/900 (1/10),  50/950 ( 1/20) , 10/490 (1/50 )
- Dán lamette buồng đếm neubauer, nhỏ vào10 microlite tinh dịch đã pha loãng, 5 phút sau, bắt đầu đếm. Ô vuông trung tâm có 25 ô vuông lớn. Nếu mỗi ô lớn có :  < 10 con  thì đếm 25 ô ; 10 đến 40 con thì đếm 10 ô ; > 40 con thì đếm 5 ô. Đếm các con nằm trong ô và nằm ở cạnh trên và trái của ô vuông.
- Cách tính
            
Ví dụ : độ pha loãng 1/20 , số ô vuông đếm 5, số tinh trùng đếm được 100, hằng số tương ứng là 1, mật độ tinh trùng là 100/1 = 100 x 106
       
     Đếm mật độ và độ di động của tinh trùng bằng buồng đếm Makler 

   + Mật độ tinh trùng bình thường trong 1 ml tinh dich  > 20. 106   
      Không phải pha loãng tinh dịch. Nhỏ 10 µLvào buồng đếm.Đếm ở 3 cột ô ( mỗi cột 10 ô) các đều nhau. Số tinh trùng có trong 1 ml tinh dịch là trị số trung bình trong mỗi cột nhân 10
6  
     Mật độ tinh trùng < 10 x 106   thì đếm số con trong 100 ô vuông, rồi chia cho 10 nhân 106  
     
     Đếm thật nhanh. Đếm những con di động nhanh, rồi đếm các con di động châm, sau cùng đếm các con không di động. Không đếm các con di động từ cột khác vào. 
    + Mật độ  bình thường tế bào hình tròn là  < 5.106  và  bạch cầu < 1.106
        Đếm  tế bào hình tròn cùng với tinh trùng. Ví dụ 10 tế bào hình tròn / 100 tinh trùng mà mật độ tinh trùng là 100. 106  / ml thì  mật độ tế bào hình tròn là ( 10/100 ) x 100.106   = 10.106  / ml. Nếu mật độ này > 5.106  thì nhuộm peoxidase để phân biệt bạch cầu và tinh trùng non.  

    + Độ di động bình thường A> 25 % hoặc A+ B > 50 %  :
       Sử dụng máy đếm bạch cầu. Nhỏ 10 - 20µL tinh dịch lên lam kính , sau 2 phút dòng tinh dịch ngưng dao đông, sẽ đếm ngay ( để lâu kết quả không chính xác). Đếm ít nhất 5 vi trường gồm 200 tinh trùng, và phân loại :   A - tiến tới nhanh.  B - tiến tới chậm. C - không tiến tới. D - bất động.
     + Bình thường tỷ lệ tinh trùng sống là 75 % . Trên lam, trộn 1 giọt tinh dịch với 1 giọt eosin 1% trong 30 giây. TRộn tiếp 1 giọt nigrosin 10% , trong 30 giây.  Dàn đều và mỏng. Để khô. Dùng máy đếm bạch cầu , đếm 200 tinh trùng chết ( màu hồng) và đếm lượng tinh trùng sống ( màu trắng), tính tỷ lệ.
      + Hình thái tinh trùng 
    - Hình thái tinh trùng quan trong đối với sác suất có thai hơn là số lượng vfa tỷ lệ tinh trùng
    - Tinh trùng có hình thái bất thường do đột biến gen
    - Tinh trùng bất thường kém hoặc không di đông, chũng cũng kém gắn kết ,  xâm nhập vào trứng. 
    - Tuy nhiên có 30 % mẫu tinh trùng bình thường, nhưng vẫn bát thường về chức năng thụ tinh.






      

      Kỹ thuật Papanicolaou nhuộm tinh trùng : nhỏ 1 giót tinh dịch đã ly giải lên lam. Dàn mỏng đều. Nhúng lam vào cồn.95°  để cố định. Lần lượt nhuộm theo 18 bước sau : Cồn 95° 1’ Cồn 70 1’ Rửa nước. Hematoxiline 2’ 30”  Rửa nước. HCL 0,25% 2” Ngâm nước Cồn 95° 1’  Cồn 95° 1’  Orange G-6   2’30”  Cồn 95° 1’ Eosin A-50   2’30”  Cồn 100°  1’  Cồn 100°  1’   Cồn 100 ° 1’  Toluen 1’ Toluen 1’ Toluen 1’

      Hoặc nhuộm Giemsa: nhỏ 1 giot tinh dịch lên lam, nhỏ 1 giọt Giemsa trộn đều , để 10  phút, Hút 1 giọt tinh dịch đã nhuộn lên lam khác, dàn mỏng đều, để khô

      Đọc tiêu bản hình thái tinh trùng dưới vật kính dầu phóng đại 40 lần.
     
       + Đánh giá kết quả theo WHO 1999 : tỷ lệ tinh trùng bình thường đạt trên 30  %.
Tiêu chuần tinh trùng bình thường :
      - Đầu :  hình bầu dục. Cực đầu chiếm 30% vùng đầu. Không bào chiếm < 40 % vùng đầu.
      - Cổ : Không có cổ. Cổ mỏng. Cổ phồng. Không có bao ty thể. Bất thường phối hợp. Gắn bất cân xứng.
      - Đuôi  : thẳng, đều đặn, không cong, dài 45 µm
      - Giọt bào tương :  < 1/2 kích cỡ đầu.
Đánh giá tinh trùng bất thường  :
       - Đầu : to, nhỏ,  hình nến, hìn quả lê, bất định. Cực đầu chiếm 30% vùng đầu. Không bào chiếm <  40 % đến > 70%  vùng đầu.Không có cực đầu, hai , ba đầu.
      - Cổ : Thon thả , dài chiếm 1, 5 chiều dài đầu, rộng <1 µm. Gắn cân xứng vào đầu.
      - Đuôi  :Gãy. Có giọt bào tương, bất thường phối hợp. 
      - Giọt bào tương ở cổ :  > 1/3  kích cỡ đầu là tinh trùng chưa trưởng thành

       + Máy phân tích tinh dịch đồ ( Computer Asited Semen Anlysis ) : các chuyên gia trong lĩnh vực xet nghiêm tinh trùng nhận định về độ chính xác x chưa chắc bằng phương pháp soi kính hiển vi thủ công, nhất là đánh giá hình thái tinh trùng.  Xét nghiệm viên có đào tạo cơ bản và kinh nghiệm lâu măn được cho là rất quan trong đối với độ tin cậy của kết quả xét nghiệm.

BÀI LIÊN QUAN

THUỐC BỔ TINH TRÙNG
BS Phạm thị Mai : Đông y chữa vô sinh nam do yếu tinh trùng. Thang thuốc BTTr -BS Mai có công  dụng : bổ thận, tráng dương, cường tinh. Qua thực tể sử dụng cho hàng trăm người đàn ông hiếm muộn do những nguyên nhân kể trên đã có kết quả, đã được chứng minh bằng  DANH SÁCH :http://new.suckhoeloisong.vn/news/view/danh-sach-vo-chong-chua-vo-sinh-da-co-con.html.

 

CÁC NGUYÊN NHÂN LÀM CHO TINH TRÙNG YẾU VÀ DỊ DẠNG

BS Phạm Thị Mai : nếu bạn xét nghiệm bị thiếu hoặc dị dạng, hoặc yếu tinh trùng thì bài viết này giúp bạn  nhận biết một số nhân tố chính gây ra tình trạng trên. Bạn sẽ loại bỏ , hạn chế tác hại xấu đến tinh trùng hoặc dùng các phương cách bồi bổ cho tinh trùng mạnh lên.

 

 

BS Phạm Thị Mai : Tại tinh hoàn, các tinh trùng được sinh ra từ các tế bào dòng tinh non. Toàn bộ quá trình sinh tinh được điều phối của một hệ thống hormone trong trục nội tiết Dưới đồi - Tuyến yên - Tinh hoàn. Vì lý do nào đó trục nội tiết này hoạt động bất thường, sẽ gây ra giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, gây hiếm muôn , vô sinh cho đàn ông.

 

BS Phạm Thị Mai : Trước khi tìm hiểu vì sao nam giới có một số bị yếu tinh trùng , gây hiếm muộn , vô sinh, chúng ta cùng tìm hiểu cấu tạo và chức năng của cơ quan sinh tinh nhé .Tinh hoàn có  chức năng : Sinh tinh trùng ; Tổng hợp testosterone. Testosterone điều hòa sự phá

 


  
      



CÁC BÀI KHÁC
Để lại tin nhắn để được tư vấn